Als eerste veranderingen signaleren – hoe doe je dat?

Hoe krijg je grip op een wereld die steeds sneller lijkt te veranderen? Voor accountants en controllers geldt dat de vlucht die digitalisering neemt, een enorme invloed op hun werk heeft. “Daarbij wordt de menselijke factor belangrijker”, voorspelt Freija van Duijne.

“Wie op de automatische piloot blijft doorwerken, loopt al snel achter de feiten aan”, stelt Van Duijne. Ze is adviseur voor organisaties op het gebied van langetermijnstrategie, strategische agenda’s en toekomstverkenningen. Voor de NBA geeft ze de cursus ‘Toekomstscenario’s voor de publieke sector’.

Mooiere toekomst
Van Duijne: “Op dit moment maken we de vierde technologische revolutie mee. De rol van data en algoritmes wordt sterker. Tegelijk is het een tijdperk met veel aandacht voor de mens achter de cijfers. Hoe wil jij je inzetten voor een betere en mooiere toekomst? Wat is jouw intrinsieke motivatie? Gebeuren de dingen in jouw organisatie eerlijk en rechtvaardig? Gebruik je data en de technologie eromheen om gelijkheid in de samenleving een kans te geven?” Wie alleen kil en koud op basis van algoritmes te werk gaat, kan ongewenste patronen versterken, weet Van Duijne. “Daarom neemt het belang van de menselijke factor toe.”

Sensitiever worden
Waarom is het belangrijk om een cursus te volgen over toekomstverkenning en toekomstscenario’s? Van Duijne: “Het is een krachtige manier om sensitiever te worden voor veranderingen in de wereld om je heen. De samenleving wordt diverser, veeleisender. Inclusiviteit wordt belangrijk gevonden. Op al die maatschappelijke uitdagingen moet je inspelen. Als je je er bewust van bent, prikkelt het je om in actie te komen.”

Toekomstscenario’s
“Dat maakt je als professional ook beter in je vak. Als jij de eerste bent die veranderingen signaleert, helpt dat jou om daarin goed te blijven functioneren en anderen daarin leiding te geven. De data waar we tegenwoordig over kunnen beschikken, kan je gebruiken om processen te verbeteren en er maatschappelijke vraagstukken mee aan te pakken. We leven in een tijd met veel onzekerheid, we voelen ons verloren. Stil blijven zitten in de hoop dat alle veranderingen jou niet raken werkt niet. Ik wil mensen in staat stellen er goed mee om te gaan. Ze leren om op een andere manier naar het nieuws te luisteren en de krant te lezen. Dat opent je ogen voor wat er verandert in de wereld en wat dat betekent voor jouw werk.”

“In de cursus ga ik met de deelnemers trends en signalen spotten. Daar maken we analyses van en we stellen toekomstscenario’s op. Scenario’s brengen vaak zaken in beeld waar je zelf niet meteen aan dacht. Zo krijg je zicht op je blinde vlekken.”

Aandacht voor de mens
Juist accountants en controllers bij overheden moeten zich in de toekomst verdiepen, vindt Van Duijne. “Een groot deel van het werk is politiek bepaald, maar je hebt er wel sensitiviteit bij nodig voor wat er gaande is in de samenleving. Bij de Belastingdienst zie je dat in de digitalisering de aandacht voor de mens tekort schoot. Het is ook moeilijk om aandacht te blijven houden voor dat aspect. We leven in een drukke tijd, iedereen wordt overspoeld met klussen die snel afmoeten. Toch is het goed om de tijd te nemen voor een strategische blik vooruit. Heb je het gevoel dat je geleefd wordt in je werk? Pak dan deze kans om even na te denken over de toekomst.”

Vuur terugbrengen
De toekomst verkennen helpt ook om de passie voor je werk terug te vinden, is Van Duijnes ervaring. “Die passie verdwijnt soms door alle rotklusjes die je moet doen. Als je weer eens over het grote plaatje nadenkt, brengt dat vaak weer het vuur in mensen terug.”

dr. Freija van Duijne
Freija adviseert organisaties over langetermijnstrategie. Ze ontwerpt trajecten t.b.v. strategische agenda's, organisatievisies en toekomstverkenningen. Daarnaast geeft ze lezingen over trends en veranderingen in het huidige tijdsgewricht. Freija heeft in Leiden psychologie gestudeerd en is gepromoveerd aan de TU Delft op het onderwerp risicoperceptie in product gebruik.

Ga naar de cursus Toekomstverkennen voor de publieke sector van Freija van Duijne