‘Je leert het meeste van dingen die mis gaan’

Innovatie in de publieke sector is nog te vaak risicomijdend en (mede) daardoor verloopt de implementatie te traag. In de webinar Meer innovatie-rendement met publiek geld krijgen deelnemers inzichten en instrumenten waarmee ze innovatie creatiever kunnen maken, de implementatie kunnen versnellen en dit alles zonder de controle te verliezen. ‘De financial ziet de hele puzzel’.


Foto: Johan Treur

‘Als het over innovatie gaat hebben financials een cruciale rol’, aldus Johan Treur. ‘Innovatie en investeren horen bij elkaar. De financial is misschien niet de driver maar wel de enabler. En daar is juist bij innovaties in de publieke sector behoefte aan. Innovaties in de publieke sector zijn vaak incrementeel; kleine verbeteringen aan een bestaand proces. Ze zijn zelden revolutionair en worden ook nog eens traag uitgevoerd. Het is een gevolg van de enorme drive van mensen die werken bij de overheid. Ze willen het gemeenschapsgeld met een hoge mate van zekerheid zinvol besteden. Echte innovatie is echter per definitie onzeker.

Om te innoveren moet je durven investeren in zaken waarvan het niet altijd zeker is of je bereikt wat je voor ogen had. Je leert het meeste van dingen die mis gaan. Durfinvesteerders beginnen om die reden altijd een fonds zodat ze hun kansen spreiden. Ze houden er rekening mee dat niet alle investeringen renderen. Die aanpak werkt ook voor de financial in de publieke sector. Beoordeel een plan niet als een individuele investering maar zie het als onderdeel van een portfolio waarin je meerdere mogelijkheden uitprobeert. Individuele pilots mogen falen, zolang het portfolio maar succesvol is.’


Foto: Frans van Rheenen

‘Je hebt wel spelregels nodig’, vult Frans van Rheenen aan. ‘In het inrichten van die criteria speelt de financial een belangrijke rol. Als een gemeente bijvoorbeeld een project start om mensen op een innovatieve manier uit de bijstand te krijgen helpt het om mensen van buiten uit te nodigen: ondernemers, scholieren maar ook mensen met een uitkering. Eerst worden er spelregels gedefinieerd. Aan welke eisen moet een idee voldoen? Vervolgens moet je bepalen welke ideeën worden uitgevoerd. Soms zijn er ideeën die voldoen aan de parameters maar waar binnen de organisatie niet iedereen enthousiast over is. Op zo’n moment moet de financial zijn rol pakken. Hij kan de onafhankelijke scheidsrechter zijn.’  

Puzzel

Hoe helpt het programma daarbij? Treur: ‘Wij leren mensen experimenteren. Het is net als een scheikundig experiment. Wat gebeurt er als je twee stofjes mengt? In het voorbeeld van de gemeente moet het niet alleen om de vraag gaan hoeveel mensen het uit de bijstand haalt. Dat doel moet niet zaligmakend zijn. Veel belangrijker is de vraag wat je wilt leren van een experiment. Normaal bepaalt bijvoorbeeld een consulent de route. Waarom kijk je niet wat er gebeurt als je iemand met een bijstandsuitkering zelf geld geeft om zijn eigen traject te kiezen? Dat is misschien niet de oplossing maar je leert er veel van. Als je alleen op het doel focust, mis je allerlei waardevolle informatie.’  

Van Rheenen: ‘De financial moet zich bewust zijn van het integrale aspect. Innovatievraagstukken zijn bedrijfskundige vraagstukken. De integrale kosten baten analyse is vooral hier heel belangrijk. Innovatie kan opbrengsten op meerdere terreinen hebben. De financial ziet de hele puzzel, niet alleen naar het ene puzzelstukje. Welke partijen zijn nog meer gebaat bij een oplossing? Als je bijvoorbeeld een idee met meerdere gemeentes uitvoert heeft dat andere financiële consequenties. Dat speelveld kun je gebruiken om de haalbaarheid te vergroten. En het is niet alleen een kwestie van de juiste stappen zetten. Je gaat samen op reis. Daarvoor moet je elkaar vertrouwen. Wat hebben we van elkaar nodig? Hoe kunnen we elkaar helpen? Mensen moeten zich juist in zo’n proces open en kwetsbaar op durven stellen. Samen weten we meer.’ 

Bekijk de webinar Meer innovatie-rendement met publiek geld.

Docenten

  • Johan Treur, innovatiespecialist en mede-eigenaar van Hello New Day
  • Frans van Rheenen, teamcoach in klantgericht samenwerken en eigenaar van Timpulse.